Kısa cevap: Önce free -h ve top ile sunucunun durumuna bakın. Sonra innodb_buffer_pool_size değerini sunucunuzun belleğine göre ayarlayın ve yavaş sorgu kaydını açın. Bellek ayarı tek başına her yavaşlığı çözmez; yavaş sorgu kaydı ve EXPLAIN ile sorunlu sorguları bulup gerekirse indeks ekleyin.

Web siteniz açılıyor ama ürün aramaları, müşteri paneli ya da rapor ekranları yavaşsa sorun veritabanında olabilir. Veri büyüdükçe başlangıçta yeterli olan MySQL ayarları, uygulamanın ihtiyacına yetmeyebilir.

Ubuntu 24.04 MySQL performans optimizasyonunda önce yavaşlığın nedenini bulmak, ardından bellek kullanımını ve sorguları düzenlemek gerekir. Bu rehberde Ubuntu 24.04'ün varsayılan depolarından gelen MySQL 8.0 için temel adımları anlatıyoruz.

1. Sunucunun mevcut durumunu kontrol edin

Ayarları değiştirmeden önce işlemci ve bellek kullanımına bakın. SSH ile sunucuya bağlanıp şu komutları çalıştırın:

free -h
top

free -h çıktısındaki available alanı, uygulamaların kullanabileceği yaklaşık belleği gösterir. top ekranında MySQL'in ve diğer servislerin işlemci tüketimini görürsünüz. Ekrandan çıkmak için q tuşuna basın.

Çalışan MySQL sunucusunun sürümünü öğrenmek için:

sudo mysql -e "SELECT VERSION();"

Bu rehber, Ubuntu'ya doğrudan kurulmuş MySQL içindir. Docker, MariaDB ya da kontrol paneliyle yönetilen kurulumlarda dosya yolları ve adımlar farklı olabilir.

Başlamadan önce güncel bir veritabanı yedeği aldığınızdan emin olun. Yapılandırma dosyasını da ayrıca yedekleyin:

sudo cp -a /etc/mysql/mysql.conf.d/mysqld.cnf /etc/mysql/mysql.conf.d/mysqld.cnf.bak

Bu komut yalnızca ayar dosyasını yedekler, veritabanlarının yedeğini almaz.

2. MySQL bellek kullanımını düzenleyin

MySQL performansını etkileyen temel ayarlardan biri innodb_buffer_pool_size değeridir. InnoDB, MySQL'in varsayılan depolama motorudur. Bu ayar, InnoDB tablolarının veri ve indekslerinin bellekte tutulmasını sağlar. Sık kullanılan verilerin RAM'den okunması, diske yapılan erişimi azaltabilir. MySQL 8.0'da varsayılan değer 128 MB'dır.

Yapılandırma dosyasını açın:

sudo nano /etc/mysql/mysql.conf.d/mysqld.cnf

Örneğin 8 GB RAM'li bir sunucuda web uygulaması ve MySQL birlikte çalışıyorsa, diğer servislerin tüketimi uygunsa 2 GB başlangıç değeri olarak denenebilir:

[mysqld]
innodb_buffer_pool_size = 2G

Dosyada [mysqld] bölümü zaten varsa ayarı bu bölümün altına ekleyin. Aynı parametre mevcutsa ikinci kez yazmak yerine değerini değiştirin. Yapılandırma dosyasında 2G yazımı 2 GB anlamına gelir.

2 GB her sunucu için ideal değer değildir. Yalnızca veritabanına ayrılmış bir sunucuda daha fazla bellek kullanılabilir. PHP, web sunucusu ve diğer uygulamaların birlikte çalıştığı sistemlerde bu servislere yeterli alan bırakın. MySQL'in toplam bellek tüketimi de buffer pool boyutuyla sınırlı değildir.

3. Yavaş sorgu kaydını etkinleştirin

Sunucu kaynaklarını artırmadan önce hangi sorguların beklemeye neden olduğunu görmek gerekir. Bunun için MySQL'in slow query log, yani yavaş sorgu kaydı özelliğini kullanabilirsiniz.

Aynı yapılandırma dosyasındaki [mysqld] bölümüne şu satırları ekleyin. Zaten varlarsa değerlerini düzenleyin:

slow_query_log = ON
log_output = FILE
long_query_time = 1

Bu ayarlarla bir saniyeden uzun süren sorgular kaydedilir. min_examined_row_limit gibi başka filtreler tanımlıysa kayıt onlara da bağlıdır. Dosya yolunu ayrıca belirtmezseniz MySQL, varsayılan yavaş sorgu dosyasını veri dizininde oluşturur. Dosyanın adı host_name-slow.log biçimindedir.

Ayarlar uygulandıktan sonra, yani 4. adımdaki yeniden başlatmanın ardından, günlük dosyasının konumunu şu komutla öğrenebilirsiniz:

sudo mysql -e "SHOW VARIABLES LIKE 'slow_query_log_file';"

Özellikle sık tekrarlanan ve çok sayıda satır inceleyen sorgulara odaklanın. Günlük dosyasının büyümesini takip edin ve düzenli döndürülmesini (log rotation) sağlayın. Kayıtlar uygulamaya ait hassas veriler içerebilir.

4. Ayarları kontrol edip MySQL'i yeniden başlatın

Dosyayı kaydettikten sonra yapılandırma hatalarını kontrol edin:

sudo mysqld --validate-config

Hata varsa yeniden başlatmadan önce düzeltin. Bu kontrol, InnoDB gibi depolama motoru ayarlarını doğrulamaz. Yani innodb_buffer_pool_size satırındaki bir yazım hatasını yakalamayabilir. Seçtiğiniz bellek değerinin iş yükünüze uygun olduğunu da garanti etmez.

Kontrol başarılıysa değişiklikleri uygulayın:

sudo systemctl restart mysql
sudo systemctl status mysql --no-pager

Yeniden başlatma sırasında veritabanı bağlantıları kısa süreliğine kesilir. İşlemi trafiğin düşük olduğu bir zamanda yapın. Servis açılmazsa hata kayıtlarını inceleyin:

sudo journalctl -u mysql -n 50 --no-pager
sudo tail -n 50 /var/log/mysql/error.log

Servis açıldıktan sonra yeni bellek değerinin uygulandığını doğrulayın. Değer bayt cinsinden görünür; 2G için 2147483648 çıkar:

sudo mysql -e "SHOW VARIABLES LIKE 'innodb_buffer_pool_size';"

5. Sorguları ve indeksleri inceleyin

Bellek ayarları tek başına her yavaşlığı çözmez. Örneğin binlerce sipariş arasından bir müşterinin kayıtları aranırken uygun indeks yoksa MySQL gereğinden fazla satır inceleyebilir.

MySQL konsolunu sudo mysql komutuyla açıp aşağıdaki örneği kendi veritabanınızı seçerek çalıştırın. Veritabanı, tablo ve sütun adlarını uygulamanıza göre değiştirin:

USE veritabani_adi;

EXPLAIN
SELECT id, toplam
FROM siparisler
WHERE musteri_id = 125;

EXPLAIN çıktısı, sorgunun nasıl işleneceğini gösterir. key alanı seçilen indeksi, rows alanı ise incelenecek tahmini satır sayısını anlamanıza yardımcı olur.

key boş, rows ise çok yüksekse ilgili sütun için indeks eklemeyi değerlendirebilirsiniz. Bu örnekte musteri_id sütunu için:

CREATE INDEX idx_siparisler_musteri_id ON siparisler (musteri_id);

Büyük tablolarda indeks oluşturmak zaman ve disk kaynağı harcar. İşlemi trafiğin düşük olduğu saatte ve mümkünse önce bir test ortamında deneyin.

Filtreleme ve tablo birleştirme işlemlerinde kullanılan sütunlar için uygun indeksler değerlendirilebilir. Ancak her sütuna indeks eklemek doğru değildir. Gereksiz indeksler depolama tüketimini artırabilir ve kayıt ekleme ya da güncelleme işlemlerini yavaşlatabilir.

6. Değişikliklerin sonucunu ölçün

Optimizasyonun işe yarayıp yaramadığını, aynı işlemleri benzer trafik koşullarında karşılaştırarak değerlendirin:

  • Ürün arama, sipariş listeleme ve rapor oluşturma süreleri kısaldı mı?
  • MySQL'in işlemci ve bellek tüketimi nasıl değişti?
  • Aynı sorgular yavaş sorgu kaydına düşmeye devam ediyor mu?
  • Bellek yetersizliği veya bağlantı hataları oluşuyor mu?

Yeniden başlatmanın hemen ardından önbellek henüz dolmamış olabilir. Kararı tek bir ölçüme göre vermeyin; sistemi normal iş yükü altında gözlemleyin.

Ubuntu 24.04'te MySQL'i hızlandırmanın amacı, uygulamanızın ihtiyacına uyan ayarları bulmaktır. Yavaş sorguları düzeltmek, doğru indeksleri kullanmak ve belleği dengeli ayırmak bu işin temelidir.

Ekiphost ile veritabanı sunucunuzu planlayın

Kurumsal web siteniz, e-ticaret projeniz ya da iş uygulamanız için sunucu planlarken veritabanı büyüklüğünü ve eşzamanlı kullanıcı sayısını birlikte değerlendirin.

Projenize uygun VDS veya fiziksel sunucu seçenekleri için Ekiphost üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu cevap yeterince yardımcı oldu mu? 0 Bu dökümanı faydalı bulan kullanıcılar: (0 Oy)