RAID Nedir? RAID Ne İşe Yarar ve Seviyeleri Nasıl Çalışır?

Disk, RAID ve Yedekleme Rehberi 4 min read 28 views

Kısa cevap: RAID, birden fazla diski tek bir depolama alanı gibi kullanmanızı sağlayan teknolojidir. Seviyesine göre hız, kapasite ya da disk arızasına dayanıklılık kazandırır. Ama yedek değildir: yanlışlıkla silinen ya da fidye yazılımıyla şifrelenen veriyi geri getirmez.

Sunucuda tek disk kullanıyorsanız o disk bozulduğunda hem siteniz durur hem de veriniz risk altına girer. RAID bu yüzden var: diskleri bir arada çalıştırarak ya tek bir diskin arızasını tolere eder ya da diskleri hız için birleştirir.

Bu yazıda RAID'in nasıl çalıştığını, en çok kullanılan seviyeleri, hangi işte hangisinin mantıklı olduğunu ve RAID'in neden yedek sayılmadığını anlatıyoruz. RAID 5, 6 ve 10'u daha ayrıntılı karşılaştırmak isterseniz “RAID 5, RAID 6 ve RAID 10 Arasındaki Farklar Nelerdir?” yazımıza bakabilirsiniz.

RAID nasıl çalışır?

RAID, Redundant Array of Independent Disks'in kısaltması. Türkçesi, bağımsız disklerden oluşan yedekli dizi. Bütün seviyeler üç temel yöntemin farklı karışımlarından oluşur:

  • Şeritleme (striping): Veri parçalara bölünüp disklere dağıtılır. Diskler aynı anda çalıştığı için hız artar. Tek başına koruma sağlamaz.
  • Aynalama (mirroring): Aynı veri iki diske birden yazılır. Biri bozulursa diğeri çalışmaya devam eder.
  • Parite (parity): Verinin yanında bir koruma bilgisi saklanır. Bir disk giderse eksik veri, kalan disklerden hesaplanarak geri üretilir.

RAID seviyeleri nelerdir?

En sık karşılaşılan seviyeleri tek tabloda toplayalım:

Seviye Mantık En az disk Dayanabildiği arıza Kullanılabilir alan
RAID 0 Şeritleme 2 Yok Disklerin toplamı (%100)
RAID 1 Aynalama 2 1 disk (2 diskli yapıda) Tek diskin kapasitesi (%50)
RAID 5 Şeritleme + tek parite 3 1 disk (Disk sayısı − 1) kadar
RAID 6 Şeritleme + çift parite 4 2 disk (Disk sayısı − 2) kadar
RAID 10 Aynalanmış çiftlerin şeritlenmesi 4 Her ayna çiftinden 1 disk %50

Örnek: 4 adet 4 TB diskle RAID 0'da 16 TB, RAID 5'te 12 TB, RAID 6'da 8 TB, RAID 10'da 8 TB kullanılabilir alanınız olur. RAID 1 iki diskle 4 TB verir. Dosya sistemi payları yüzünden gerçek alan biraz daha az çıkar.

Parite kullanan seviyelerde (RAID 5 ve 6) bir noktaya dikkat edin: bozulan disk değiştirilince dizi veriyi yeniden oluşturur ve bu sırada disklere ağır yük biner. RAID 5'te bu sürede ikinci bir disk bozulursa ya da okunamayan bir sektör çıkarsa veri kaybedilebilir. Disk büyüdükçe yeniden oluşturma uzadığı için birçok kaynak büyük disklerde RAID 6'yı öneriyor.

RAID 0 ve RAID 1 ne zaman kullanılır?

  • RAID 0 yalnızca hız içindir. Tek bir disk bozulsa bile dizideki bütün veri gider. Canlı sitenizin verisini RAID 0'a koymayın. Geçici dosya ve önbellek gibi kaybı sorun olmayan işlerde mantıklıdır.
  • RAID 1 en basit korumadır. İki disk birebir aynı veriyi tutar. Sistem diski için sık tercih edilir. Bedeli, kapasitenin yarısını kullanamamak.

Hangi iş için hangi RAID uygun?

Kullanım Uygun seviye Neden
İşletim sistemi diski, küçük sunucu RAID 1 Kurulumu basit, bir disk bozulsa da sunucu çalışmaya devam eder
Veritabanı, sanal makine, yoğun yazma RAID 10 Yazma performansı iyi, yeniden oluşturma parite tabanlı seviyelerden hızlı
Dosya sunucusu, arşiv RAID 5 ya da RAID 6 Kapasitenin büyük kısmı kullanılabilir
Büyük disklerle depolama RAID 6 İki disk arızasına dayanır
Geçici veri, önbellek RAID 0 Hız ön planda, veri kaybı sorun değil

Karar verirken üç soruya bakın: ne kadar hıza, ne kadar arıza toleransına ve ne kadar kapasiteye ihtiyacınız var? Üçünü birden maksimuma çıkaramazsınız, her seviye birinden taviz verir.

Yazılım RAID ile donanım RAID arasındaki fark nedir?

  • Donanım RAID: Diskleri ayrı bir denetleyici kartı yönetir. Denetleyici arızalanırsa diziye erişim sorun olabilir, bu yüzden yedekleme planınızda bunu hesaba katın.
  • Yazılım RAID: Diskleri işletim sistemi yönetir. Linux'ta mdadm bu iş için kullanılır, Windows Server'da Depolama Alanları (Storage Spaces) özelliği benzer bir iş görür. Ek donanım istemez ama işlemci kaynağı kullanır.

RAID yedek yerine geçer mi?

Hayır. RAID, disk arızasında sunucunun ayakta kalmasına yardım eder. Veriyi her tehlikeden korumaz:

  • Yanlışlıkla silinen dosya diziden de silinir. RAID eski haline döndürmez.
  • Fidye yazılımı dosyaları şifreler, RAID de şifrelenmiş hali disklere yansıtır.
  • Denetleyici ya da dosya sistemi bozulması bütün diziyi etkileyebilir.
  • Yangın, su baskını gibi olaylarda bütün diskler aynı yerde zarar görür.

Çözüm, diziden bağımsız bir yedek. Nasıl kurulacağını “Kurumsal Sunucularda 3-2-1 Yedekleme Stratejisi Nasıl Uygulanır?” yazımızda anlattık.

Linux'ta RAID sağlığı nasıl kontrol edilir?

mdadm ile kurulmuş yazılım RAID kullanıyorsanız dizinin durumunu iki komutla görebilirsiniz:

cat /proc/mdstat
sudo mdadm --detail /dev/md0

/dev/md0 yerine kendi dizinizin adını yazın. Sağlıklı bir RAID 1 dizisinde /proc/mdstat çıktısı şuna benzer (disk adları ve boyut sizde farklı olur):

md0 : active raid1 sdb1[1] sda1[0]
      976630336 blocks super 1.2 [2/2] [UU]

Bir disk eksikse satır [2/1] [U_] gibi görünür. _ işareti eksik diski gösterir. Bu durumda bozulan diski vakit kaybetmeden değiştirin, çünkü dizi o sürede korumasız çalışır. Donanım RAID kullanıyorsanız durumu denetleyicinin kendi yönetim aracından izlersiniz.

VDS'te RAID kurmanız gerekir mi?

VDS'te sanal sunucunun diskini genellikle sağlayıcı yönetir. Sunucunun içinde RAID kurmazsınız, disk yapısını sağlayıcınıza sorarsınız. RAID kararı asıl fiziksel sunucuda, yani disk sayısını ve yapısını sizin planladığınız ortamda gündeme gelir. VDS'in ne olduğunu merak ediyorsanız “VDS Sunucu Nedir?” yazımıza bakabilirsiniz.

Hızlı özet

  • RAID, birden fazla diski tek birim gibi kullanır. Hız, kapasite ya da dayanıklılık sağlar.
  • RAID 0 hız verir ama koruma vermez. RAID 1 aynalar. RAID 5 ve 6 parite kullanır. RAID 10 aynalama ile şeritlemeyi birleştirir.
  • Yoğun yazma işlerinde RAID 10, dosya ve arşiv için RAID 5 ya da 6 yaygın tercihtir.
  • Büyük disklerde yeniden oluşturma uzar. Bu yüzden RAID 6 daha güvenli sayılır.
  • RAID yedek değildir. Silme, fidye yazılımı ve felaketlere karşı ayrı yedek şart.
  • Linux yazılım RAID'inde cat /proc/mdstat ile dizi sağlığına düzenli bakın.

Sunucu diskinizi nasıl planlayacağınızdan emin değil misiniz?

RAID seviyesi; sunucunun işine, disk sayısına ve bütçeye göre değişir. Veritabanı mı çalıştıracaksınız, dosya mı saklayacaksınız, yoksa ikisini birden mi? Bu sorunun cevabı doğru seviyeyi belirler.

VDS ve fiziksel sunucu seçeneklerini Ekiphost üzerinden inceleyebilir, planınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Did this article help?

Did not find what you need?

Open a support ticket or message us on WhatsApp and our team will help.